Türk Müziği Makamları ile Müzik Terapi

0
357

Belirli müzik türlerinin ruhumuzu iyileştirici etkisi tartışılmaz. Türk müziğinin bazı makamları ise hem fiziksel hem de zihinsel rahatsızlıklar için birer tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Türk bilginlerinin yüzlerce yıl önce müziğin terapi etkisi hakkında söylediklerini öğrenmek ister misiniz? Yelda Aydın mihribanyeldaaydin@hotmail.com

 

 

Büyük Türk Bilgini Farabi (870-950) makamların ruha etkisini şöyle sınıflandırır:
 Rast makamı: İnsana sefa (neşe, huzur) verir.
 Rehavi makamı: İnsana beka (sonsuzluk fikri) verir.
 Küçek makamı: İnsana hassasiyet (duyarlılık) verir.
 Büzürk makamı: İnsana havf (çekinme, sakınma duygusu) verir.
 İsfahan makamı: İnsana hareket kabiliyeti ve güven hissi verir.
 Neva makamı: İnsana lezzet ve ferahlık verir.
 Uşşak makamı: İnsana gülme 'dilhek' verir.
 Zirgüle makamı: İnsana uyku 'nevm' verir.
 Saba makamı: İnsana şecaat (cesaret, kuvvet) verir.
 Buselik makamı: İnsana kuvvet verir.
 Hüseyni makamı: İnsana sulh (sükunet, rahatlık) verir.
 Hicaz makamı: İnsana tevazu (alçak gönüllülük) verir.
Büyük İslam bilgin ve filozoflarından İbn-i Sina (980-1037), musikinin tıpta oynadığı rolü şöyle tanımlamaktadır: "…tedavinin en iyi yollarından, en etkililerinden biri, hastanın akli ve ruhi güçlerini arttırmak, ona hastalıkla daha iyi mücadele için cesaret vermek, ona en iyi musikiyi dinletmek, onu sevdiği insanlarla bir araya getirmektir…"
İbn-i Sina, Farabi'nin eserlerinden çok yaralandığını, hatta musikiyi de ondan öğrenerek tıp mesleğinde uygulamaya koyduğunu söylemektedir. Arapça yazdığı Kitap'ün Necat ve Kitab'ün Şifa'daki on iki fasıl tamamen musikiye ayrılmış olduğundan, bu kısım Baron Rodolph Dearlangar tarafından Fransızca olarak 'La Musique Arap' adıyla yayınlanmıştır.
Eski Türk hekimlerinden Şuuri'nin 'Tadil-i Emzice' adlı eserinde müzik ile tedavi hakkında geniş bilgi vardır. Şuuri, 'Tadil-i Emzice'de belirli makamların günün belirli zamanlarında etkili olduğunu belirtmektedir. Ona göre;
Rast ve Rehavi makamları: Seher zamanları etkilidir.
Hüseyni makamı: Sabahleyin etkilidir.
Irak makamı: Kuşlukta etkilidir.
Nihavend makamı: Öğleyin etkilidir.
Hicaz makamı: İki ezan arası etkilidir.
Buselik makamı: İkindi zamanı etkilidir.
Uşşak makamı: Gün batarken etkilidir.
Zengüle makamı: Gurubdan sonra etkilidir.
Muhalif makamları: Yatsıdan sonra etkilidir.
Rast makamı: Gece yarısı etkilidir.
Zirefkend makamı: Gece yarısından sonra etkilidir.
Şuuri'ye göre musikinin meclis adamlarına olan etkileri de birbirlerinden farklıdır.
gUlema (Alimler) Meclisine: Rast ve Tevabii makamları
gÜmera (Emirler) Meclisine: Isfahan ve Tevabii makamları
gDervişler Meclisine: Hicaz ve Tevabii makamları
gSufiler Meclisine: Rehavi ve Tevabii makamları etkilidir.
Günümüzden 900 sene önce Selçuklu Sultanı Nureddin Zengi tarafından Şam'da yaptırılan Nureddin Hastanesi'nde musiki makamları tedavi amacıyla kullanılmıştır. Sonraki dönemlerde 700 seneden beri Amasya, Sivas, Kayseri, Manisa, Bursa, İstanbul (Fatih Külliyesi) ve Edirne şifahanelerinde 100 sene önceye kadar musiki ile tedavi uygulanmıştır. Evliya Çelebi seyahatnamesinde şöyle yazılıdır: "Merhum ve mağfur Bayezid Veli …Vakıfnamesinde hastalara deva, dertlilere şifa, divanelerin ruhuna gıda ve def'i sevda olmak üzere on adet hanende ve sazende gulam tahsis etmiştir ki, üçü hanende, biri neyzen, biri kemani, biri musikari, biri santuri, biri udi olup haftada üç kere gelerek hastalara ve delilere musiki faslı verirler…"

 

 

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı yazınız